براي تكان دادن بغض اين شهر

وبلاگ من

نویسنده وبلاگ بهروز سنجابی ، تهران . لواسان

آرشیو وبلاگ امرداد ٩٠
شهریور ۸٩
امرداد ۸٩
تیر ۸٩
اردیبهشت ۸٩
اسفند ۸۸
بهمن ۸۸
مهر ۸۸
شهریور ۸۸
اسفند ۸٧
بهمن ۸٧
شهریور ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
اسفند ۸٦
آبان ۸٦
شهریور ۸٦
تیر ۸٦
خرداد ۸٦
اردیبهشت ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
دی ۸٥
آذر ۸٥
آبان ۸٥
مهر ۸٥
شهریور ۸٥
امرداد ۸٥
اسفند ۸٤
شهریور ۸٤
امرداد ۸٤
تیر ۸٤
اردیبهشت ۸۳
فروردین ۸۳
اسفند ۸٢

لینک دوستان
بهرام سپاسگزار
خاطره سفر ملاير
.malayerpress.ir
ليست وبلاگ هاي فارسي
قالب هاي وبلاگ
لینکدونی
دوست یابی سالم
خرید اینترنتی
طراحی وب
طرفداران پرشین بلاگ
آمار وبلاگ

خروجی وبلاگ

لوگوی دوستان

سرگذشت ملایر.

سرگذشت ملایر به روایت آقای حسینعلی گهری

همانطور که می دانید ملایر و مردم آن از بازماندگان مادها هستند و به علت وجود جلگه حاصلخیز حوزه رودخانه،از شازند تا شوشاب محل اسکان قبایل مختلف آن بوده است.

مادها پس از تسخیرشهر هگمتانه به سمت بیرون آن پناه برده و به قبائل مختلف منشعب می شوند.

از جمله ایل کرد و لر که هردو ریشه مشترک داشته و زبانهای فعلی آنها موید این ادعاست که بازمانده یک زبان هستند و هر دو ریشه پهلوی دارند.

پس از کشته شدن نادرشاه افشار ،کریم خان زند که یکی از سرداران اعظم او بود به پادشاهی رسید.

قوم زندیه از ملایر به شیراز مهاجرت کرد و پس از به قدرت رسیدن قاجار مجبور شد از شیراز به ملایر باز گردد.

طایفه زند در چندین نقطه از این جلگه پراکنده می شوند بطور مثال شریف آباد، پری و زنگنه، کمازان و مانیزان.

قوم زند قبل ازرسیدن به قدرت در جنگ های دیگری رشادت خود را به اثبات رسانده بودند مثل جنگ با عثمانی و افغان ها.

از این رو سران قاجار برای جلوگیری از شورش مجدد طایفه زند سعی در کنترل آنها می نمایند.

فتحعلی شاه قاجار، (دولتشاه) شاهزاده قجر را والی کرمانشاه کرد و دولتشاه در ملایر اقدام به تاسیس دارالحکومه نمود.

بدین وسیله ایل زند تحت نظر قرار گرفتند و ملایر نام دولت آباد به خود گرفت. این زمان مقارن است با سال 1224 هجری شمسیی .

فتحعلی شاه قاجار هشت تن از دختران سران ایل زند را در حرمسرای خود داشت.

یکی از آنها مریم بیگم دختر شیخعلیخان زند زنگنه، سردار بزرگ کریمخان بود.

فتحعلی شاه از مریم بیگم پسری به نام شیخ علی میرزا ) شیخ الملوک) داشت که او را همراه کارداران و ملازمان به سمت ملایر روانه داشت تا به عنوان حاکم ملایر در شهر تازه تاسیس مستقر گردد.

پس از او سیف الدوله فرزند عضدالسطان پسر بزرگ فتحعلیشاه حاکم همدان،لرستان و ملایرشد.

و این زمان حکومت او مقارن است با سلطنت ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار.

طایفه های ملایر را می توان به سه دسته تقسیم کرد دسته اول قبل از ورود شیخ الملوک هستند

که ازآنها میتوان زندیه،سلیمانی ،شاملو،ترکمان ،شیرعلیخان،حاج جعفرخان و مردم دهکده چوبین نام برد.

دسته دوم همزمان با ورود خاندان عضدی قاجار در ملایر سکنی گزیدند.

مانند خاندان مصدقی، ناظمی و تاج بخش....

دسته سوم پس از پس از شکل گیری ملایر بتدریج از شهرهای اطراف وارد شدند مانند فتاحی،میرشاهی، خوانساری ،میرکمالی، کشاورزیان، کتیرایی، مدنی ، رضوی و محمدی، فراهانی و بحرینی. مبداء شهرهای آنها نهاوند،تویسرکان و اصفهان ،فراهان و خوانسارو کشور بحرین بود.

شیخ الملوک اقدام به تاسیس مسجد جامع و بازار می نماید.

مسجد شیخ الملوک داری معماری مشابه مساجد همدوره خود بوده است.

این مسجد بسیار شبیه مسجد جامع همدان و بروجرد بوده و دارای دو حیات و

تک مناره ای بود. مسجد جنب بازار واقع شده و رونق متقابلی بین این دو بنا وجود داشت.

دولت آباد قدیم در اصل هسته اصلی شهر ملایر بوده و تو سط یک دیوار سرتاسری محصور می گشت.

این دیوار دارای یک در بزرگ بود که از جنس سنگ بود و به آن دروازه سنگی گفته می شد، نام دیگراین در ورودیدروازه عباسی بود.

دیوار شهر از پشت محله دولت آباد شروع می شد و تا خیابان امیرکبیر فعلی و انتهای خیبان بروجرد ادامه داشت.

قلعه سیفیه خارج از این دیوار بود و خود دارای حصاری جداگانه بود.

در این منطقه سیف الدوله مجموعه ای کامل از نظر خدمات و امکانات بوجود آورد.

او در قلعه سیفیه (پارک) بیمارستان، مدرسه، مسجد و جایگاه قشون و غیره بوجود آورد.

به این ترتیب سیفیه یک عمارت کاملاً مستقل بود.

باغ های زیبا اساس شهر ملایر

ملایر در روزگاران قدیم دارای نه باغ بود.

یکی از این باغ ها، باغ بهشت آیین نام داشت که درون آن برجی به نام برج گوهرالملوک وجود داشت.

باغ بهشت آیین در مدخل ورودی شهر آن زمان قرار داشت. این باغ در سال 1318 تخریب می شود.

باغ دوم باغات موده نام داشت که به چهل کلید نیز معروف بوده است.

این باغات از نزدیک ازناو فعلی تا بلوار خیابان اراک فعلی امتداد داشت.

این باغ دارای چهل مالک بوده که بصورت مشاع از قنات موده استفاده می کردند .

باغ سوم به نام باغ شاه مشهور بود.این باغ در محدوده بین خیابان عارف فعلی تا محله جعفر آباد واقع شده بود.

خاندان بیگلر بیگی در این باغ ساکن بودند.درون این باغ عمارتهایی وجود داشت و از قنات جعفرآباد مشروب می شد. امیرحمزه شوشابی بزرگ این خاندان بود که خود فردی دلیر و جنگ آور بود. بعدها نام این خانواده به رزم آرا

تغییر یافت.در زمان جنگ بین الملل دوم ارتش ایران در این باغ مستقر شد و از این رو به باغ شاه معروف شد .

باغ چهارم،باغ سرتیپ نام داشت.

محدوده این باغ از دبیرستان شریعتی فعلی تا تکیه ابوالفضل بود. درون آن یک یخچال طبیعی و خندق قرار داشت.

باغ پنجم، باغ کاظم خانی نام داشته است.

محدوده این باغ از خیابان زرینی تا خیابان فخریه بوده است.

در این باغ طایفه تاجبخش سکونت داشته اند. قسمتی از این باغ توسط سیف الدوله تصاحب شده بود.

باغ ششم، باغ میرفتاح بوده است.

این باغ از محله جعفرآباد تا قریه نامیله امتداد داشته است.

در این باغ یک عمارت بزرگ و زیبا با گچ بری های کم نظیر وجود داشته.

این عمارت از محله زورآباد تا بازار مهدی خان ادامه داشته است.

در ایام محرم و صفر مراسم باشکوه عزاداری و تعزیه در آن رواج داشته است.

یخچال میرفتاح که هنوز پابرجاست در این محدوده است.

در ایام برج خرداد در این باغ از گل های سرخ حاشیه باغات انگوری گلاب گیری به عمل می آمده است.

آب این باغات از بند می آباد که بر بستر رودخانه حرم آباد واقع شده بود تامین می شد.

باغ هفتم بهارستان نام داشته است.

این باغ از خیابان سعدی تا اداره پست فعلی امتداد داشته است.

سرای لطفعلیان نیز در این محدوده بوده است

باغ هشتم باغ گلستان بود است.

این باغ از ابتدا خیابان سعدی تا اواسط بلوار قائم مقام فعلی امتداد داشته است.

باغ بنفشه که جزء باغ سیفیه بوده است از خیابان دکتر اقبال تا بالای باغ ظهیریه امتداد داشته است.

امیر موید در روزهای 17،18 و 19 اردیبهشت جشن گل یاس را در این باغ برگزار می کرد.این جشن در سه روز برپا می شد.

روز اول مخصوص بزرگان شهر و دیوان سالاران بود.

روز دوم مخصوص مردم بی بضاعت و روز سوم مخصوص ملازمان و رعایا خود باغ سیفیه بود.

در این جشن ها خواننده ها و نوازندگانی از شهرهای دیگر حضور می یافتند مثل مرحوم تاج اصفهانی استاد آواز و مرحوم حنانه استاد به نام آهنگسازی .

اولین مدارس ملایر

اولین مدرسه اسدیه نام داشت. این مدرسه توسط شخص اسدالله خان پایه گذاری شد. در این مدرسه ابتدا فرزندان اعیان و اشراف شهر تحصیل می کردند.

این مدرسه به سبک امروزی توسط زیگلر مبلغ مذهبی آمریکایی اداره می شد. از این رو به آن مدرسه ایران و امریکا نیز گفته می شد.

دانش آموزان دوران ابتدایی را در این مدرسه می گذراندند و سپس به مدرسه آمریکایی های همدان می رفتند و سه سال اول دبیرستان راآنجا به پایان می بردند.

پس از آنجا به دبیرستان ایران و آمریکا (دبیرستان شبانه روزی البرز) در تهران میرفتند و سه سال پایانی را در آنجا سپری می کردند.

مدرسه بعدی، مدرسه سلطانی نام داشت و در کوچه مساحی و سپس در میدان زندیه واقع شده بود.

مدرسه دیگر ، مدرسه رازی نام داشته است و حدود سال 1314 درساختمان ابوالقاسم خان شیرازی برقرار شده بود.

این مدرسه در خیابان شهید مصطفی خمینی فعلی واقع شده بود.

این مدرسه چهار کلاسه بوده است.

پس از این مدارس دبستان دیگری ساخته شد که معروف به مدرسه نو بنیاد بود، این مدرسه بعدها به رهنما تغییر نام یافت.

محل آن درخیابان بروجرد بوده است. در این مدارس افراد زیادی تحصیل کردند و به درجات عالی رسیدند. مقوله علم و فرهنگ در ملایر بسیار مورد توجه بود و از اهمیت خاصی برخوردار بوده است .

حمام های عمومی ملایر

در آن زمان حمام هایی زیبا و جالب نیز در محلات وجود داشته است.

حمام شیخ الملوک در بازار مسگرها قرار داشته است.

حمام دیگر حمام اسدالله خانی نام داشت که در بازار مهرعلی واقع گردیده بود و از قنات دولت آباد استفاده می کرد.

حمام دیگری در امتداد قنات دولت آباد وجود داشته که معروف به حمام عقیل بوده است.

حمام بعدی میرفتاح نام داشت که از قنات بهارستان آبگیری می کرده است.

حمام حاج جعفرخان وزیری در محله زورآباد واقع شده بود و از قنات جعفرآباد بهره مند بوده است.

حمام سرتیپ نیز در پشت تکیه ابوالفضل قرار داشته است.

حمام سیفیه نیز برای استفاده خاندان سیفیه و ملازمان و پیشکاران آنها ساخته شده دارای زیبایهای درخورتوجه بوده است.

حمام بلور یا سرچشمه توسط خاندان ایمانی احداث شده است. این حمام در فهرست آثار میراث فرهنگی قرار دارد اما توجه زیادی به آن نمی شود و نیازمند تعمیر و بازسازی است .

قنوات شاهرگ های حیات ملایر

در روزگاران قدیم هرجاکه آب بود حیات نیز بود.

ملایر نیز که تقریباً شهری کم آب است مردمان آن برای آب احترام زیادی قائل

بودند و ارزش آن را می دانستند.

از همان ابتدای تاسیس شهر مقنی هایی از یزد توسط سیف الدوله برای حفر قنات به شهر آمدند. قنات هایی در مکان ها و آبادی های مختلف حفرشدند.

قنات های حاشیه شهر که در زیرکوه سرده بودند آب مروارنام داشتند.

قنات دیگر که در قسمت شرقی شهر مظهر آن وجود داشت موده نام داشته است

که پس از حفر چاههای عمیق در روستای ازناو خشکید.

بر روی آن یک آسیاب سنگی نیز قرار داشته است.

قنات کاظم آباد نیز دارای آب زیادی بوده و مظهر آن در باغ حکیم در خیابان زرینی قرار داشته است.

این قنات باغ سرتیپ و یخچال را مشروب می کرده است.

قنات جعفرآباد سرمنشاء آن در زیر کوه سرده بوده و در راه خود سرای لطفعلیان، محله جعفرآباد و زورآباد را آبیاری می کرده است.

قنات دیگری در محله زور آباد وجود داشته است که باغ میرفتاح را آبرسانی می کرده است .

یخچال ها و آب انبارهای ملایر

از آنجا که ملایر تابستان های گرم و خشکی دارد همواره مردم نیاز به آب تازه و خنک داشتند.

در ملایر قدیم به علت وجود قنات های پر آب در نزدیکی آنها نیز یخچال های طبیعی می ساختند.

در فصل زمستان آبگیری می شدند و یخ های قطوری در اثر سرما تولید می شد ودرون انبارهای سرپوشیده ، زیر کاه نگهداری می شدند.

این یخ ها در فصل گرم تابستان به مردم عرضه می شد.

یخچال موده، میرفتاح، امیرسرتیپ، حاج جهان شاد،یخچال خوانساری در ابتدای باغ گلستان در آن زمان برای تولید یخ استفاده می شدند.

آب انبارهای آن روز شهر ملایر عبارت بودند از آب انبار فخرالحاجیه جنب مدرسه فخریه، آب انبار مصدقی در ابتدای محله زورآباد، آب انبار واقع در خیابان خیام امروزی متعلق به خاندان امیرمدنی .

اولین نشانه های دنیای مدرن در ملایر

اولین خودرو توسط امیر موید وارد ملایر گشت.

سپس دیگر خوانین مثل فرهنگ، ظهیری، رضوی اقدام به خرید خودرو یا اُتل دودی نمودند.

اولین سینما دائمی در ملایر معروف به سینما فرهمند بود که در حدود سالهای 1332 پایه گذاری شد.

قبل از آن در محل دبیرستان شریعتی یک سینمای سیار اقدام به پخش فیلم در شبهای متوالی می کرد.

اولین نیروگاه برق که معروف به کارخانه برق بود در خیابان شهید طلوعی

(برق پایین)احداث شد.

نام این شرکت خرم فال بود و پایه گذاران آن شرکت اشخاصی به نام خسروی،رضوی، مدنی، فولادی، ... ، لسان، بودند.

خسروی کارخانه یخسازی به شکل امروز را نیز پایه گذاری کرده بود.

مستر زیگلر(میسیونر:مبلغ مذهبی کاتولیک) نیز طرح کارخانه نساجی را در ملایر پیاده کرده بود.

در آن روزگار در اراضی ملایر کشت پنبه بسیار رواجداشت بطوری که گندم وجو بعد از پنبه رتبه های بعدی را تشکیل می دادند.

این کارخانه در خیابان بروجرد و اقع شده است.

در زمان جنگ دوم در اثر قحطی مردم بجای پنبه گندم کاشتند و دیگر کشت پنبه از رواج افتاد و کارخانه نساجی از رونق افتاد .

یاد آن دهکهً سبز بخیر ، که در آن کوچهً احساسی بود

پيام هاي ديگران () link چهارشنبه ۱٩ امرداد ،۱۳٩٠ - بهروز سنجابی ، تهران . لواسان

نگاه مردم.

همواره در نگاه ِ مردم ارجمند بود

مردی که سرو ِ قامت ِ طبعش بلند بود

مهمان نواز و محترم و فاخر و رشید

موزون و با وقار ، چو کوه ِ سهند بود

دریا دلی که فخر به مردم نمی فروخت

احسان مخفیانه اش بی چون و چند بود

آن بی نیاز از کم و سرشار ِ از کرم

پشت و پناه ِ روز ِ کم ِ مستمند بود

الگوی ِ عدل و قاضی ِ حقگوی ِ داوری

گفتار ِ او مبانی ِ اندرز و پند بود

هنگامهً مبارزه بی باک و استوار

پا در رکاب ِ مردی و دل در کمند بود

آنکو به عید ِ فطر به فطرت رسید و رفت

یزدان شناس ِ شاکری از شهر ِ زند بود

روحش رضا،کسی که به فتوای نام خویش

از کُنیهً رسول ِ خدا بهره مند بود

شاد روان مرحوم ابوالقاسم شاملو

تهران - شهریور ِ هشتاد و نه

پيام هاي ديگران () link شنبه ٢٠ شهریور ،۱۳۸٩ - بهروز سنجابی ، تهران . لواسان

تاک.

مدیر انجمن سینمای جوان شهرستان ملایر در مصاحبه ای با ملایر آنلاین از تشریک مساعی فرماندار ، مدیر کل و مسئولین اجرایی شهرستان واستان نمایندگان مجلس ، شهر داری و شورای شهربرای برگزاری هر چه بهتر دهمین جشنواره سینمایی منطقه 3 تشکر کرد و گفت: با توجه به استقبال بی نظیر و امکانات موجود، شرایط برای تبدیل شدن به پایلوت سینمایی غرب کشور فراهم شده است.

فریدون محمودی با اشاره به این که دهمین جشنواره سینمایی منطقه 3 کشور طی روزهای 21 الی 24 شهریورماه سال جاری در شهرستان ملایر برگزار می شود، در تشریح جزئیات بیشتر این موضوع بیان کرد: از 1600 اثر رسیده به جشنواره، 27 فیلم داستانی، 15 اثر مستند، 8 اثر پویانمایی، و در بخش تجربی نیز 8 اثرموفق به راهیابی به بخش نهایی جشنواره شدند. همچنین 9 پوستر، 14 فیلم نامه و 62 عکس به این مرحله راه یافتند.

وی با بیان اینکه ملایر با 8 اثر راه یافته تا کنون پیشتاز شهرهای استان در آثار جشنواره است، اظهار کرد: شهرستان ملایر آمادگی کامل برای استقبال از تمام 250 نفر هنرمند و فیلم ساز را داراست و تاکنون شاهد مشارکت کم نظیری در این زمینه در شهرستان بوده ایم.

مدیر انجمن سینمای جوان یکی از دستاوردهای این جشنواره را ترویج زمینه گردشگری برای این شهرستان دانست و اعلام کرد: از این طریق می توان فرهنگ، صنایع دستی و سوغات ملایر را به دیگر استان های برجسته کشور معرفی کرد. همچنین از رهگذر جشنواره این فرصت نیز مهیا می شود تا کتابی به نام کتاب ملایر را منتشر کنیم و بتوانیم با نشان دادن استعدادهای سینمایی ملایر هنرمندان ملایر علی الخصوص قشر جوان سینماگر این شهرستان را معرفی و زمینه را برای تبدیل شهرستان ملایر به پایلوت سینمای غرب کشور فراهم کنیم.

محمودی در ادامه به نحوه برگزاری این جشنواره پرداخت و بیان کرد: در آغاز با بازدید از مقبره شهدا این جشنواره افتتاح خواهد شد. پس از افتتاحیه تعدادی از آثار برگزیده جشنواره بین المللی فیلم کوتاه ایران در سال 88 به نمایش گذارده می شود و در ادامه فیلم های راه یافته به جشنواره به نمایش گذاشته می شود.

وی افزود: در کنار اکران فیلم های سینمایی، کارگاه تبدیل دیجیتال و استانداردهای صوتی و تصویری با حضور مهرداد سلیمانی از اساتید برجسته کارگاه تبدیل دیجیتال کشور، کارگاه استاندارد صوتی در فیلم کوتاه با حضور محسن ورمقانی از تهران ، کارگاه تخصصی عکاسی با سرپرستی علیرضا کریمی صارمی از اساتید برجسته ملایری که در طسطح کشور مطرح هستند و در پایان کارگاه تخصصی فیلم سازی با موضوعیت شخصیت پردازی، ایده و فن نگارش فیلم نامه با حضور تیرداد سخایی به اجرا در خواهند آمد.
فریدون محمودی گفت: در تاریخ 22 و 23 شهریور نقد و بررسی فیلم های بخش مسابقه با حضور محمود طبری از فیلم سازان نمونه کشوری در اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار خواهد شد.رئیس انجمن سینمای جوان همچنین از برپایی یک نمایشگاه عکاسی ویژه با مسئولیت سینمای جوان در کنار برگزاری جشنواره خبر داد.

محمودی در رابطه با تندیس جشنواره نیز گفت و اظهار داشت: همزمان با بزگزاری جشنواره مقرر بود تندیسی از تاک به عنوان نماد جشنواره ساخته و در یکی از میدان های شهرستان ملایر قرار گیرد. در همین زمینه المانی به ارتفاع 2 متر و قطر 80 سانتی متر از جنس فلز در تهران ساخته شده و به ملایر منتقل خواهد شد تا در میدان نصب شود اما به علت نبود فرصت کافی میدان تاک در سال آینده ساخته و المان مزبور در آن نصب خواهد گردید.
رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ملایر در پایان از احتمال حضور اساتید بزرگی چون مسعود جعفری جوزانی، آزیتا حاجیان و مهتاب کرامتی در این جشنواره خبر داد.

برگرفته از وبلاگ : شاعر کوچه باغ های ملایر

.